Cennetin Kapısında La İlahe Illallah Yazıyor Mu? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden İnceleme
İstanbul sokaklarında her gün pek çok farklı hikâye bir arada şekillenir. Toplu taşımada, işyerinde ya da sokaklarda karşılaştığımız insan manzaraları, sosyal adalet, çeşitlilik ve toplumsal cinsiyet gibi kavramları düşündürmeden edemez. Cennetin kapısında “La ilahe illallah” yazıyor mu sorusu, aslında çok daha derin anlamlar barındıran bir soru. Bu yazıda, bu kavramı toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açılarından nasıl ele alabileceğimizi, sokakta, işyerinde ya da günlük yaşamda gördüğüm sahnelerle açıklayacağım.
“La İlahe Illallah” ve Toplumsal Cinsiyet
Toplumumuzda dini ifadeler sıkça kullanılır. “La ilahe illallah” cümlesi de bunun en belirgin örneklerinden biridir. Ancak, bu cümle, sadece bir inanç ifadesi olmanın ötesinde, toplumsal cinsiyet perspektifinden bakıldığında farklı anlamlar taşır. Sokakta yürürken, bazen kendimi yalnızca bir kadın olarak hissediyorum, bazen de toplumsal normların beni hangi kalıplara soktuğunun farkına varıyorum. “La ilahe illallah” gibi bir inanç, toplumsal cinsiyetin kalıplarını nasıl şekillendiriyor? İslam’ın özündeki evrensel bir mesaj, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda da aynı derecede kapsayıcı mı? Yani, cennetin kapısında La ilahe illallah yazıyor ama bu kapıya herkesin aynı şekilde ulaşabilmesi mümkün mü?
Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda yapılan birçok çalışma, dini metinlerin bazen kadınların toplumdaki yerini ve rolünü belirlerken, bazen de onları dışlayan bir etkisi olduğunu ortaya koyuyor. Sokakta, işyerinde ya da bir sosyal etkinlikte, kadınların daha fazla özgürlüğe ve eşitliğe sahip olması gerektiğini savunan pek çok kişiyle karşılaşıyorum. Ancak, dini inançların şekillendirdiği toplumsal normlar, bazen bu özgürlükleri kısıtlayabiliyor. “La ilahe illallah” cümlesinin toplumda kadın ve erkek arasında eşitliği sağlamayı vaat ettiğini, ancak pratikte bunun ne kadar zor olduğunu gözlemliyorum.
Çeşitlilik ve “La İlahe Illallah”
İstanbul’un sokaklarında yürürken, her gün karşılaştığımız insanlar farklı etnik kökenlere, dini inançlara ve kültürlere sahip. Çeşitlilik, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemli bir kavram. Cennetin kapısında “La ilahe illallah” yazıyor olsa da, bu ifade her birey için aynı anlamı taşır mı? Çeşitlilik açısından bakıldığında, bu cümle ne kadar kapsayıcı bir ifade? Farklı etnik ve dini kimliklere sahip bireylerin, bu inancı aynı şekilde içselleştirip, aynı kapıdan geçmeleri mümkün mü?
Sokakta bir yabancı uyruklu göçmen ile sohbet ederken, Türkiye’deki dini inançların çeşitliliği üzerine konuşma fırsatım oldu. Kendisi, farklı bir kültürden geldiği için İslam’ın ona sunduğu öğretileri farklı bir perspektiften yorumluyor. “La ilahe illallah” gibi bir ifade, onun için bir güven aracı, ama aynı zamanda bir aidiyet duygusu. Öte yandan, aynı inanca sahip olan ama farklı kültürel bağlamlardan gelen başka bir kişi için bu ifade, toplumsal kimliğin bir simgesi olabiliyor. Çeşitlilik, herkesin “La ilahe illallah” cümlesine farklı anlamlar yüklemesine neden oluyor. Bu da cennetin kapısının her birey için nasıl farklı şekillerde açıldığını sorgulamama neden oluyor.
Sosyal Adalet ve “La İlahe Illallah”
Sosyal adaletin temelinde, her bireyin eşit haklara sahip olması ve bu hakların savunulması yatar. İstanbul’un en kalabalık semtlerinden birinde, sabah işe giderken yolda karşılaştığım bir grup insanın, sadece yaşadıkları mahallenin sosyoekonomik koşulları nedeniyle toplumsal fırsat eşitsizliğine maruz kaldığını fark ettim. Sokakta yürürken, sürekli olarak farklı sosyoekonomik sınıflara mensup insanların karşılaştığını görmek, sosyal adaletin sağlanıp sağlanmadığını sorgulamama neden oldu.
“La ilahe illallah” gibi evrensel bir inanç, her bireyi eşit kılmalı, ancak günlük yaşamda, çoğu insan hala daha temel haklara erişimde zorluklarla karşılaşıyor. Hangi dine inandığınızı ya da hangi cinsiyette olduğunuzu fark etmeksizin, bu tür temel inançların sosyal adaletle buluşması gerekir. Cennetin kapısında herkesin eşit şekilde yer alabilmesi için, toplumsal eşitsizliklerin ortadan kaldırılması gerektiği aşikâr. Her bireyin adaletle, eşitlikle ve güvenle yaşayabileceği bir toplum için, “La ilahe illallah” yazısı yalnızca dini bir ifade olmanın ötesine geçmeli ve sosyal adaletin bir simgesine dönüşmelidir.
Sonuç: Cennetin Kapısı Herkese Açık mı?
Toplumumuzda, Cennetin kapısında yazılı olan “La ilahe illallah” ifadesi, bazen bir toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet sembolü olarak karşımıza çıkabilir. Ancak, bu ifadeye yüklediğimiz anlamlar, günlük yaşamda karşılaştığımız sosyoekonomik, kültürel ve cinsiyet temelli eşitsizliklerle şekilleniyor. Sokakta, toplu taşımada, işyerlerinde gördüğüm sahneler, bu eşitsizliklerin hala var olduğunu ve cennetin kapısına herkesin eşit şekilde ulaşamadığını gösteriyor.
Sonuç olarak, “La ilahe illallah” bir inanç ve umut kaynağı olmanın yanı sıra, toplumsal eşitlik ve adaletin sağlanması için de bir yol gösterici olmalıdır. Cennetin kapısının herkes için eşit açılması için, toplumsal cinsiyet eşitliği, çeşitlilik ve sosyal adaletin hayatımıza daha fazla yerleşmesi gerektiği açık.